Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2026

Πανελλαδική Σύσκεψη - Εισηγητικό κείμενο: Η ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής δράσης

Η ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής δράσης

Η επίθεση του συστήματος στα δικαιώματα και τις κατακτήσεις του εργαζόμενου λαού και της εργατικής τάξης πάει χέρι-χέρι με την καταστολή των αγώνων και το χτύπημα του συνδικαλισμού. Ανεξάρτητα από την κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα συνδικαλιστικά όργανα, με την αποσυγκρότηση να κυριαρχεί και με ξεπουλημένες ηγεσίες, αποτελούν πρωταρχικό και βασικό όχημα έκφρασης και διεκδίκησης των εργατικών αγώνων και αιτημάτων. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, η ύπαρξη συνδικαλισμού, ελευθεριών και δυνατοτήτων συλλογικής συσπείρωσης των εργαζομένων αποτελεί διαρκή και μόνιμο κίνδυνο για την επιβολή του εργασιακού μεσαίωνα που επιδιώκει το σύστημα.

Οι τελευταίοι αντεργατικοί νόμοι έβαλαν πολύ συγκεκριμένα στο στόχαστρο τον συνδικαλισμό, τα σωματεία και τη δυνατότητα των εργαζομένων να αντιστέκονται. Βέβαια, έχει προηγηθεί μια ολόκληρη περίοδος υπονόμευσης του συνδικαλισμού και ταυτόχρονα σταδιακών χτυπημάτων σε μια σειρά δικαιώματα, που έστρωσαν το έδαφος για τη σημερινή κατάσταση. Αυτό αφορά όλους ανεξαιρέτως τους διαχειριστές του συστήματος. Θυμόμαστε άλλωστε και τον νόμο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ ενάντια στις απεργίες με την απαίτηση ειδικής απαρτίας 50%+1 προκειμένου σε μια γενική συνέλευση να αποφασιστεί απεργία, με υπουργό Εργασίας την Αχτσιόγλου.

Οι νόμοι Χατζηδάκη και Γεωργιάδη συγκεκριμενοποίησαν ακόμα παραπάνω τα χτυπήματα για λογαριασμό του κεφαλαίου.

Φακέλωμα των σωματείων

Η δημιουργία του ΓΕΜΗΣΟΕ και η αναγκαστική εγγραφή όλων των σωματείων στο ηλεκτρονικό μητρώο αποτελεί το πλήρες φακέλωμα των σωματείων και τα καθιστά πλήρως εκτεθειμένα στο κράτος και τους μηχανισμούς του. Οι δομές οργάνωσης των εργαζομένων και της εργατικής τάξης είναι εξ ορισμού δομές αντιπαραθετικές με το αστικό κράτος και το κεφάλαιο. Η οικονομική ανεξαρτησία αλλά και η ανεξαρτησία της λειτουργίας τους είναι βασικές προϋποθέσεις για την πολιτική ανεξαρτησία, που είναι απαραίτητη στη διαδικασία διεκδίκησης δικαιωμάτων ενάντια στην αντεργατική πολιτική.

Το σύστημα με το ΓΕΜΗΣΟΕ επιχειρεί να βάλει χέρι στη λειτουργία των σωματείων, να ελέγχει τις διαδικασίες και να καταγράφει τα οικονομικά και οργανωτικά στοιχεία τους. Στην ίδια κατεύθυνση, επιβάλλει μια σειρά από ηλεκτρονικές διαδικασίες, που ταυτόχρονα και ευνοούν το φακέλωμα και είναι πλήρως διάτρητες και διαβλητές. Ακόμα πιο σημαντικό ζήτημα βέβαια είναι η αποστείρωση που καλλιεργούν στις διαδικασίες των σωματείων, όπου πλέον γίνονται απρόσωπες, διαδικαστικές, μη πολιτικές.

Χτύπημα στην απεργία

Με τους τελευταίους αντεργατικούς νόμους μιλάμε για την ουσιαστική κατάργηση του δικαιώματος στην απεργία. Στο ήδη φορτωμένο οπλοστάσιο του κεφαλαίου, πρόσθεσαν μια σειρά κριτήρια που «πρέπει» να πληρούνται ώστε ένα σωματείο να μπορεί να αποφασίσει απεργία, μεταξύ αυτών η έγκαιρη προειδοποίηση της εργοδοσίας. Ταυτόχρονα, όποιο σωματείο δεν έχει υποταχθεί στο φακέλωμά του στο ΓΕΜΗΣΟΕ δεν έχει δικαίωμα κήρυξης απεργίας. Συνολικά, διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου κάθε απεργία θα μπορεί, με τη μια ή την άλλη αφορμή, να βγαίνει παράνομη.

Αλλά το πιο σημαντικό χτύπημα είναι αυτό στην ίδια την υλοποίηση της απεργίας και την απεργιακή περιφρούρηση, η οποία περνάει και αυτή στην παρανομία. Επί της ουσίας, οι νόμοι απαγορεύουν τον αποκλεισμό του εργασιακού χώρου και την παρεμπόδιση των απεργοσπαστών. Η απεργιακή περιφρούρηση βαφτίζεται ψυχολογική βία και διευκολύνεται πλήρως η δυνατότητα της αστυνομίας να χτυπά και να καταστέλλει τις απεργίες, με συνοπτικές διαδικασίες και χωρίς νομικά εμπόδια.

Νέο πειθαρχικό στο δημόσιο

Το νέο πειθαρχικό πλαίσιο στο δημόσιο επιχειρεί να επιβάλει ένα κλίμα τρομοκρατίας στους εργαζόμενους, ώστε να μην σηκώνουν κεφάλι. Δεν είναι τυχαίο πως σε μια συγκυρία όπου ο κλάδος των εκπαιδευτικών πανελλαδικά δίνει μια σκληρή μάχη ενάντια στην αξιολόγηση, το σύστημα επιχειρεί να χτυπήσει τις δυνατότητες αντίστασης των εργαζομένων και να τους τρομοκρατήσει. Η αυστηροποίηση των ποινών με πρόστιμα και οριστική παύση, οι κατηγορίες για «άρνηση αναγνώρισης του συντάγματος» σε εργαζόμενους που αντιδρούν ή εναντιώνονται σε νόμους και την εφαρμογή τους, ξεκάθαρα στοχεύουν τους συνδικαλιστικούς και πολιτικούς αγώνες.

Διώξεις

Η βιομηχανία διώξεων που έχει στηθεί όλο το τελευταίο διάστημα έρχεται και δένει όλη αυτή την πολιτική. Συνολικά ο συνδικαλισμός, οι διαδικασίες, οι αγώνες, επιχειρείται να μπουν στο γύψο, αλλά και όποια φωνή σηκώνεται, σπάει τη σιωπή και πάει κόντρα, τρομοκρατείται. Γίναμε, λοιπόν μάρτυρες της πρώτης αργίας για συνδικαλιστική δράση εκπαιδευτικού στο δημόσιο μετά τη μεταπολίτευση. Παράλληλα, χιλιάδες εκπαιδευτικοί βρίσκονται αντιμέτωποι με πειθαρχικά και διώξεις. Αυτή η τακτική τρομοκράτησης μέσω της στοχοποίησης δεν είναι πρωτοφανής, αλλά εντείνεται το τελευταίο διάστημα, όπως είδαμε στις πρόσφατες αγροτικές κινητοποιήσεις, με στοχοποίηση ακόμα και μελών συστημικών κομμάτων (ΝΔ). Στην ίδια βάση κινείται και ο νόμος για την απαγόρευση των διαδηλώσεων με την υποχρέωση ορισμού «διοργανωτή» και άδειας από την αστυνομία.

Να υπερασπιστούμε το δικαίωμα στον αγώνα

Είναι ξεκάθαρο πως αποτελεί βασικό στόχο του συστήματος, παράλληλα με τα εργασιακά δικαιώματα, να τσακίσει και το δικαίωμα στον αγώνα και τη συνδικαλιστική δράση. Αποτελεί προϋπόθεση και κατοχύρωση της επίθεσής του στον εργαζόμενο λαό. Αυτός είναι άλλωστε κι ο λόγος που, παρά τον δυσμενή ταξικό συσχετισμό και την αποσυγκρότηση της εργατικής τάξης και των οργάνων πάλης της, το σύστημα δεν χάνει ευκαιρία να ρίξει λάσπη και να συκοφαντήσει την έννοια του συνδικαλισμού.

Αυτή την πραγματικότητα, το κίνημα και οι δομές του οφείλουν να τη δουν κατάματα και να μην τη στρογγυλεύουν ή να την κρύβουν κάτω από το χαλί. Η τακτική που ακολουθείται από τις συνδικαλιστικές ηγεσίες είναι αυτή της αστικής νομιμότητας και της υποταγής. Κι αν αυτό είναι αυτονόητο για τις δυνάμεις που έτσι κι αλλιώς εξυπηρετούν το σύστημα και ρίχνουν νερό στον μύλο της συκοφάντησης του συνδικαλισμού, στο ίδιο αποτέλεσμα καταλήγουν και οι δυνάμεις που αναφέρονται στην αριστερά και το κίνημα αλλά επιλέγουν να μην συγκρουστούν με την πολιτική της ποινικοποίησης της συνδικαλιστικής δράσης.

Η βασική τακτική του ΠΑΜΕ είναι να βάζει το ζήτημα κάτω από το χαλί υποστηρίζοντας ότι οι νόμοι «θα μείνουν στα χαρτιά» και, συνεπώς, «δεν χρειάζεται» ο κόσμος να συγκροτηθεί και να οργανώσει την απάντησή του απέναντι στο φακέλωμα των σωματείων και των μελών τους, τις διώξεις, την ποινικοποίηση των απεργιών και των αγώνων. Αυτή η φιλολογία γκρεμίζεται μπροστά στην ίδια την επίθεση του συστήματος, που -έχοντας τον ταξικό συσχετισμό με το μέρος του- έρχεται να επιβάλει όλα αυτά που ψήφισε. Τότε αυτά που «θα μένανε στα χαρτιά» παρουσιάζονται από το ΠΑΜΕ ως αναγκαίο κακό: σωματεία γράφονται στο ΓΕΜΗΣΟΕ χωρίς καν να συζητήσουν τα μέλη τους, ηλεκτρονικές διαδικασίες και εκλογές διεξάγονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις του νόμου, φτάνοντας πλέον να παρουσιάζονται ως «δυνατότητα» για μεγαλύτερη συμμετοχή και οργάνωση των εργαζομένων, τα ίδια δηλαδή επιχειρήματα που χρησιμοποιούσε η κυβέρνηση όταν τις επέβαλε.

Το ΠΑΜΕ ούτε θέλει ούτε μπορεί να υπερασπιστεί τον ανεξάρτητο και ταξικό συνδικαλισμό που θα αντιπαρατίθεται με το σύστημα και τις πολιτικές του. Επίσης υστερούν μια σειρά από δυνάμεις της εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς που, στην καλύτερη περίπτωση, ασκούν κριτική στις τακτικές του ΠΑΜΕ αλλά καταλήγουν να αποδέχονται την εισαγωγή τους στα σωματεία, ακολουθώντας, συμμετέχοντας και νομιμοποιώντας αυτές τις πρακτικές.

Σε βάρος της αποφασιστικής ανάπτυξης κινητοποιήσεων υπεράσπισης του δικαιώματος στη συνδικαλιστική δράση λειτουργούν και οι αντιλήψεις που προβάλλονται από τις ίδιες δυνάμεις μπροστά στις διώξεις και στις αργίες εκπαιδευτικών, όπως ότι «τα πειθαρχικά αργούν να εκδικαστούν» ή «να μην ανοίξουμε το ζήτημα για να μην τρομάξουμε τον κόσμο».

Τον κόσμο τον τρομάζει η ίδια η πολιτική του συστήματος που τον απειλεί, του στερεί δικαιώματα και δεν του επιτρέπει να αγωνίζεται. Μόνο η συνειδητή και οργανωμένη πάλη ενάντια σ’ αυτή την πολιτική είναι που μπορεί να δώσει τη διέξοδο.

Για την Ταξική Πορεία, είναι καθαρό πως η ανεξαρτησία του κινήματος από το σύστημα και τους μηχανισμούς του πρέπει να είναι αδιαπραγμάτευτη και αποτελεί πολιτική γραμμή που πρέπει να ανοίγει στα σωματεία και να συζητιέται. Ακόμα κι αν το θέλαμε, ο ταξικός συσχετισμός και η επίθεση δεν μπορεί να κρυφτεί κάτω από το χαλί. Σε μια περίοδο που το σύστημα θεωρεί πως έχει την ευκαιρία να βάλει τον συνδικαλισμό στον γύψο, τα ζητήματα πρέπει να τίθενται ανοιχτά μέσα στις διαδικασίες, να αποτελούν πεδίο αντιπαράθεσης και να επικρατεί η γραμμή της μη υποταγής και της σύγκρουσης με την αντεργατική πολιτική. Μόνο με μαζική πάλη σπάει η τρομοκρατία κι η φασιστικοποίηση· οι δυνατότητες ανάπτυξης και μαζικοποίησης αυτής της πάλης έχουν φανεί στις διώξεις των εκπαιδευτικών. Μόνο με αποφασιστικό αγώνα και σύγκρουση, κόντρα στον νόμο, σπάνε οι απαγορεύσεις· απεργιακοί αγώνες, όπως αυτός της Μαλαματίνας, το έχουν δείξει.